Útikennsla er öflug leið til að tengja nám við staði, reynslu og umhverfi sem nemendur þekkja. Þegar kennt er úti opnast fleiri leiðir til að læra, skoða, upplifa og spyrja spurninga. Námið verður oft áþreifanlegra og auðveldara að tengja við daglegt líf, náttúru og samfélag. Rannsóknir benda til þess að vel skipulögð útikennsla geti stutt við þátttöku, félagsfærni, vellíðan og nám nemenda (Mann et al., 2022; Rickinson et al., 2004).
Í Gárunum er útikennsla skilin sem eðlilegur hluti af góðu skólastarfi. Markmiðið er að styðja kennara og skólasamfélög í að nýta nærumhverfið sem vettvang náms, sköpunar og upplifunar. Með því að draga fram staði, hugmyndir og verkefni sem tengjast hverju skólasamfélagi verður auðveldara að sjá að nám getur átt sér stað víð, og að umhverfið sjálft getur verið kennslustofa.
Útikennsla snýst ekki aðeins um að fara út með nemendur. Hún snýst um að skapa merkingarbært nám þar sem nemendur fá að tengja viðfangsefni við raunverulega staði, fyrirbæri og aðstæður. Þegar börn og ungmenni læra í náttúru, á skólalóð, í hverfinu eða á sögulegum stöðum getur námið orðið lifandi, skýrara og eftirminnilegra (Rickinson et al., 2004).
Rannsóknir sýna að útikennsla getur haft jákvæð áhrif á marga þætti skólastarfs. Í kerfisbundinni yfirlitsrannsókn Mann og samstarfsfólks (2022) komu fram vísbendingar um að náttúrutengd útikennsla geti stutt við aukna þátttöku nemenda, bætt samskipti og félagsfærni, styrkt sjálfsmynd og haft jákvæð áhrif á vellíðan. Einnig komu fram vísbendingar um námslegan ávinning þegar útikennsla er markvisst tengd við kennslumarkmið.Útikennsla getur líka skapað betri tækifæri til fjölbreytts náms. Sumir nemendur blómstra þegar þeir fá að hreyfa sig, rannsaka, snerta, mæla, teikna, ræða eða skapa. Útikennsla getur því stutt við ólíkar námsleiðir og hjálpað fleiri nemendum að finna sína styrkleika í námi (Mann et al., 2022).
Einn af stærstu styrkleikum útikennslu er að hún tengir nám við nærumhverfi nemenda. Þegar unnið er með staði sem börnin þekkja, til dæmis ströndina, hraunið, hverfið, gönguleiðir, minjar eða náttúrusvæði verður auðveldara að byggja brú milli náms og veruleika. Slík tenging getur aukið áhuga, dýpkað skilning og styrkt tengsl nemenda við umhverfi sitt og samfélag.
Þessi nálgun skiptir máli í verkefni eins og Gárunum, þar sem markmiðið er að safna og miðla hugmyndum að útikennslu sem sprettur upp úr sérstöðu hvers staðar. Með því að nýta staðbundin tækifæri verður námið bæði raunverulegra og nær nemendum sjálfum.
Þótt útikennsla geti verið frjálsleg í formi þarf hún að byggja á fagmennsku. Rannsóknir og leiðbeiningar benda á að árangursrík útikennsla byggi á skýrum markmiðum, góðum undirbúningi, hæfri leiðsögn og tengingu við það sem nemendur eru að læra hverju sinni (Natural England, 2016; OEAP, 2024).
Það skiptir líka máli að kennarar finni til öryggis og stuðnings í framkvæmdinni. Í Natural Connections verkefninu kom fram að það sem hjálpar útikennslu að festa rætur í skólum er meðal annars sameiginleg sýn, stuðningur innan skólasamfélagsins og aukið sjálfstraust kennara til að kenna úti (Natural England, 2016).
Góð útikennsla felur ekki í sér að forðast alla áhættu, heldur að undirbúa sig vel og meta raunverulegar aðstæður af skynsemi. Leiðbeiningar frá Outdoor Education Advisers’ Panel leggja áherslu á að vönduð framkvæmd byggi á réttum undirbúningi, viðeigandi verkefnum og ábyrgri leiðsögn (OEAP, 2024). Breska heilbrigðis- og öryggisstofnunin bendir jafnframt á að óþarfa ótti við útivist eða vettvangsferðir eigi ekki að koma í veg fyrir góð tækifæri til náms. Áherslan eigi að vera á raunhæfa og skynsamlega nálgun (HSE, 2024).
Þetta er mikilvæg áminning um að útikennsla þarf ekki að vera flókin til að vera góð. Hún getur verið einföld, markviss og nátengd daglegu skólastarfi.
Í Gárunum viljum við styðja við útikennslu sem er aðgengileg, merkingarbær og staðartengd. Við trúum því að nærumhverfi skóla geymi fjölmörg tækifæri til náms og að með góðum hugmyndum, skýrri framsetningu og samnýtingu verkefna verði auðveldara fyrir fleiri að nýta þau.
Útikennsla er ekki aukaverkefni. Hún er leið til að opna námið, efla tengsl við staðinn og skapa fjölbreytt tækifæri til þátttöku, skilnings og sköpunar.
Health and Safety Executive. (2024, October 9). School trips: Tackling the health and safety myths. https://www.hse.gov.uk/education/school-trips.htm
Learning and Teaching Scotland. (2010). Curriculum for excellence through outdoor learning. https://oeapng.info/download/5059/
Mann, J., Gray, T., Truong, S., Brymer, E., Passy, R., Ho, S., Sahlberg, P., Ward, K., Bentsen, P., Curry, C., & Cowper, R. (2022). Getting out of the classroom and into nature: A systematic review of nature-specific outdoor learning on school children’s learning and development. Frontiers in Public Health, 10, Article 877058. https://doi.org/10.3389/fpubh.2022.877058
Natural England. (2016). Natural connections demonstration project, 2012–2016: Final report and analysis of the key evaluation questions (NECR215). https://publications.naturalengland.org.uk/publication/6636651036540928
Outdoor Education Advisers’ Panel. (2024, May 8). Outdoor education guidance: The basics of good practice. https://oeapng.info/15716-outdoor-education-guidance-the-basics-of-good-practice/
Rickinson, M., Dillon, J., Teamey, K., Morris, M., Choi, M. Y., Sanders, D., & Benefield, P. (2004). A review of research on outdoor learning. Field Studies Council. https://www.field-studies-council.org/resources/field-studies-journal/a-review-of-research-on-outdoor-learning/
Scottish Government. (2020). Out to play: Practical guidance for creating outdoor play experiences for children. https://www.gov.scot/publications/out-play-practical-guidance-creating-outdoor-play-experiences-children/