Dagur íslenskrar náttúru - Miðstig (5.- 7. bekkur)

Höfundur

Höfundur er Brynja Stefánsdóttir, verkefnastjóri Gáranna, brynja@geocamp.is

Markmið

Verkefnin eru hugsuð sem tenging við DÍN (Dag íslenskrar náttúru) og eru sett þannig upp að þau virki sem kveikja tengd náttúru og átthögum. Verkefnin eru stutt og einföld í notkun en með hverju fylgir hugmynd að hæfnviðmiði og hvernig má vinna áfram með verkefnið þegar inn er komið.

Aldurshópar

5. - 7. bekkur grunnskóla

Tímalengd

Verkefnið er stutt, um 40 mínútur ættu að duga, allt eftir hvernig hópurinn er samsettur og áhugi þeirra er.

Staðsetning

Hvar sem finna má nægilegt magn af tveimur ólíkum lausum náttúruefnum, til dæmis á skólalóð, í nærumhverfi eða á útinámssvæði.

1. Náttúrulögreglan – finnið merki um breytingar

Staðsetning: Skólalóð eða nærumhverfi skólans

Markmið

Að nemendur geri sér grein fyrir að náttúran er stöðugt að breytast og æfi sig í að finna sýnileg ummerki um náttúruleg ferli í nærumhverfinu.

Undirbúningur kennara

Enginn sérstakur undirbúningur er nauðsynlegur.

Verkefnið

Nemendur vinna í 2–3 manna hópum og leita að fimm vísbendingum um breytingar í náttúrunni.

Leitið til dæmis að:

• veðruðum steini,
• rofi í jarðvegi,
• plöntu sem er að visna,
• gróðri sem hefur breytt um lit,
• áhrifum vinds eða vatns,
• ummerkjum eftir dýr,
• breytingum af völdum manna.

Við hverja vísbendingu spyr hópurinn: Hvað er að gerast hér og hvað gæti valdið breytingunni?

Lokaumræða / vangaveltur

Ræðið saman:

• Hvaða breytingar virðast gerast hratt?
• Hvaða breytingar taka líklega langan tíma?
• Hvaða áhrif hefur vindur, vatn, frost og sólarljós?
• Hvaða breytingar eru náttúrulegar og hverjar tengjast mannlegum áhrifum?

Framhald inni í stofu

Nemendur geta:

• flokkað breytingarnar eftir orsökum,
• sett upp „fyrir og eftir“ teikningu,
• skrifað stutta skýringu við eina vísbendingu,
• búið til hugarkort um náttúruleg ferli,
• valið eina breytingu og rannsakað hana nánar.

Hæfniviðmið – Náttúrugreinar

2. Einn fermetri af Íslandi

Staðsetning: Gróið svæði á skólalóð eða í nágrenni skólans

Þið þurfið: band, sippuband eða prik til að afmarka svæðið

Markmið

Að nemendur skoði fjölbreytileika lífvera og lífvana þátta á litlu svæði og velti fyrir sér tengslum þeirra.

Verkefnið

Hver hópur velur sér svæði sem er um það bil einn fermetri og skoðar það eins vel og hægt er.

Leitið meðal annars að:

• plöntum,
• mosa,
• steinum,
• mold,
• smádýrum,
• raka eða vatni,
• dauðum plöntuhlutum,
• ummerkjum eftir dýr,
• manngerðum hlutum.

Aðalspurning

Hversu mikill fjölbreytileiki getur leynst á einum fermetra?

Lokaumræða / vangaveltur

Ræðið saman:

• Hvað á svæðinu var lifandi?
• Hvað var lífvana?
• Hvernig tengjast þessir þættir?
• Hvaða lífvera myndi líklega eiga erfitt uppdráttar ef einn þáttur hyrfi?
• Hvernig myndi svæðið breytast ef það væri mjög þurrt eða mjög blautt?

Framhald inni í stofu

Nemendur geta:

• teiknað einfalt vistkerfiskort af fermetranum,
• búið til töflu yfir lífverur og lífvana þætti,
• sett upp einfaldar fæðukeðjur,
• borið saman tvo fermetra,
• fylgst með sama svæði aftur síðar á árinu.

Hæfniviðmið – Náttúrugreinar

3. Veðurfræðingar í 10 mínútur

Staðsetning: Skólalóð eða opið svæði

Markmið

Að nemendur framkvæmi einfaldar veðurathuganir og noti athuganir sínar til að setja fram einfalda veðurspá.

Verkefnið

Athugið meðal annars:

• vindátt,
• vindstyrk,
• skýjahulu,
• útlit skýja,
• úrkomu,
• birtu,
• hitatilfinningu.

Hver hópur setur síðan fram spá: Hvernig teljum við að veðrið verði eftir eina klukkustund?

Lokaumræða / vangaveltur

Ræðið saman:

• Hvaða vísbendingar notuðum við?
• Voru allir hópar með sömu spá?
• Hvaða atriði gætu breyst hratt?
• Hvers vegna getur verið erfitt að spá fyrir um veður?
• Hvað er sérstakt við íslenskt veðurfar?

Framhald inni í stofu

Nemendur geta:

• borið spána saman við raunverulegt veður síðar,
• skoðað veðurkort,
• búið til einfalt veðurdagbók,
• borið saman eigin athuganir við opinbera veðurspá,
• skoðað veður í nokkra daga og leitað að mynstri.

Hæfniviðmið – Náttúrugreinar